MUZEA GEOLOGICZNE MAŁOPOLSKI

Wieliczka - kopalnia soli
Dojazd z Krakowa - spod dworca głównego PKP co chwila odjeżdżają mikrobusy do Wieliczki (3 zł), oprócz tego jeżdżą też pociągi (dość często). Przed szybem kopalnianym kilka sklepików z minerałami i wyrobami z nich, są tam m.in. szczotki kryształów halitu i gipsu (często barwione).

W Wieliczce są dwie niezależne trasy turystyczne:

1. Kopalnia soli w Wieliczce
Od 1 IV - do 31 X czynna codziennie od 7.30 do 19.30, a od 2 X do 31 III od 8.00 do 16.00. W Wielkanoc itp. nieczynna. Bilet 29 zł, ulg. 15 zł (ceny z 2003). W okresie od XI do II zniżki 20%.

Kopalnia Soli "Wieliczka" Trasa Turystyczna sp. z o.o.
32-020 Wieliczka, ul. Daniłowicza 10
Informacja i rezerwacja:
tel. 012 278 73 02, tel. 012 278 73 66; fax 012 278 73 33

Uwaga ! W kopalni jest 150 C, tak więc latem warto mieć ciepłą koszulę. Korytarze mają oświetlenie elektryczne, tak więc latarki są niepotrzebne.

Opis. Trasa liczy 2 km. Zejście około 60 m w dół po schodach, wyjazd na górę windą górniczą. Ekspozycja obejmuje przede wszystkim komory, w których zachowały się zespoły rzeźb w soli kamiennej (XVII - XXw.) lub z zamontowanymi drewnianymi maszynami górniczymi z XVII - XIX wieku, a także z zachowaną obudową zabezpieczającą z początku XX w. Obserwować można także dwa sztuczne jeziora. W jednej z sal niewielka wystawa (czasowa) minerałów rudnych z całego świata oraz wyrobów z tychże rud, np. okazy malachitu i obok rzymskie monety miedziane. W ostatnich salach jest restauracja oraz liczne sklepiki z minerałami z całego świata (drogie). Kryształów soli w tych sklepach jak na lekarstwo. Jest tam natomiast trochę wyrobów z soli kamiennej (np. lampy). Szczegółowe informacje pod adresem: http://www.kopalnia.pl/

Mankamenty.  Brak !
Uwagi. Trasa ta dostarcza niezapomnianych wrażeń estetycznych i prezentuje różne informacje o pracach górniczych w Wieliczce, natomiast osoby zainteresowane geologią złoża, odmianami soli, skamieniałościami flory i fauny powinny koniecznie odwiedzić drugą trasę turystyczną lub zamówić tzw. trasę geologiczną (szczegóły patrz na w/w stronie www). 

2. Muzeum żup krakowskich tel./fax (0-12) 278 58 49; adres 32 - 020 Wieliczka, Park Kingi 6
http://www.muzeum.wieliczka.pl/

Bilety można kupić w oddzielnym budynku na powierzchni (w innym niż bilety do kopalni) lub w ostatniej komorze na końcu trasy 1.
Czynna w sezonie letnim (16.04. - 15.10.) wt.- sob. od 9.00 - 20.00,
nied., ponied. od 9.30 - 16.00.
w sezonie zimowym (16.10. - 15.04.) od 8.00 - 16.00

Opis. Trasa podziemna wiedzie przez komory mniejsze i nie tak urokliwe (choć też warte obejrzenia) jak trasa 1. Znacznie mniej jest rzeźb solnych. Jednakże zobaczyć tam można bogate zbiory obrazów i drewnianych rzeźb stanowiących wyposażenie kaplic kopalnianych w minionych wiekach, a także bardzo liczne eksponaty przedmiotów codziennego użytku górników. Przedstawione są też sposoby wydobycia soli (np. kłapcie i bałwany), a także zgromadzono tam pamiątki po turystach z XIX wieku (np. ozdobne wagony kolejki podziemnej, którą podróżował sam cesarz Franciszek Józef czy podpisy licznych słynnych gości). Istnieje też niewielki, ale ciekawy zbiór bogato zdobionych szabli i toporków paradnych albo srebrnych naczyń używanych z okazji świąt górniczych w XVII - XVIII w. W jednej z sal zobaczyć można wielką i piękną kolekcję różnych odmian soli z Wieliczki oraz niezwykle malowniczy zbiór starych drabin, wiader itp. obrośniętych potężnymi szczotkami kryształów halitu. Jest też parę okazów ze słynnych Grot Kryształowych w Wieliczce, aczkolwiek nie tak ładne jak okaz z muzeum geologicznego PAN w Krakowie. Uzupełnieniem ekspozycji są odmiany soli z innych kopalń Polski oraz okazy gipsów i anhydrytów, towarzyszące złożom soli. Obok zaprezentowano niezwykle interesującą wystawę skamieniałości zachowanych w złożu soli (wiek - miocen około 20-25 mln lat): wspaniałe szyszki sosny, orzechy, małże czy koralowce. I wreszcie drobny zbiór archeologicznych obiektów: glinianych naczyń i narzędzi krzemiennych używanych w okresie neolitu i późniejszym przez ludzi wydobywających solankę w Wieliczce. Tam też zobaczyć można fragment ciosu mamuta i jego zęby trzonowe. Pewnym mankamentem tej wystawy jest dość mała ilość czasu na obejrzenie całej sali (wycieczka grupowa z przewodnikiem).

Zalety obu tras. Prawie wszystkie słynne polskie atrakcje (np. Wawel) mają swoje odpowiedniki w Europie i to najczęściej znacznie je przewyższające pod względem bogactwa, unikalności czy piękna. Otóż Wieliczka jest wybitnym wyjątkiem - o parę klas przewyższa inne muzealne kopalnie w Europie. Na podziw zasługują unikalne stare rzeźby, tworzące wielkie kompozycje, wspaniale zachowane potężne wyciągi, pompy i kieraty konne z minionych wieków oraz monumentalne sale, powstałe po wybraniu złóż soli. Dla miłośnika geologii bardzo cenna będzie też ekspozycja geologiczno-paleontologiczna na trasie 2. Wizyta w Wieliczce jest wielkim przeżyciem nawet dla osoby nie interesującej się geologią czy kopalniami. Dużą zaletą obu tras podziemnych jest też niezwykle staranna aranżacja wystaw - wiele zabytkowych machin uruchamia się, rzeźby itp. mają bardzo dobre podświetlenie, a przewodnicy są kompetentni.

 KRAKÓW

Muzeum PAN, ul. Senacka, czynne tylko w: czw. - pt. 10-15.00 i sob. 10-14.00.
Opis. 1 sala wystawiennicza poświęcono wyłącznie geologii obszaru krakowskiego. Główną część ekspozycji tworzą gabloty poświęcone poszczególnym okresom geologicznym, od prekambru aż po czwartorzęd. W każdej z nich jest krótki tekst wraz z materiałami graficznymi (mapy, przekroje) o skałach danego systemu w okolicy Krakowa oraz kilka przykładów najbardziej typowych skał. Oprócz tego jest tam kilka gablot poświęconych skamieniałościom karbonu, permu, triasu, jury, kredy i kenozoiku oraz mała i niezbyt okazała kolekcja form naciekowych z okolicznych jaskiń. Skamieniałości są dość nieliczne i typowe. Wśród okazów z paleozoiku uwagę szczególną zwracają wielkie ślimaki Euomphalus. Prócz tego jest tam trochę odcisków typowej flory (kalamity, lepidodendrony itp.), parę ramienionogów, koralowców. Równie standardowa jest kolekcja triasowa, z dość rzadkim okazem amonitowatego z rodzaju Ceratites i znacznie pospolitszymi małżami (Plagiostoma) czy ramienionogami (Coenothyris vulgaris). Eksponowane kości gadów są wyjątkowo słabe - drobne, nieoznaczalne okruchy kostne. Najciekawsze są okazy jurajskie: bardzo ładne, duże i różnorodne w kształcie gąbki, piękne okazy Hemicidaris i liczne amonity (np. Euaspidoceras) oraz małże, w tym potężne Pholadomya czy Ctenostreon oraz obdarzone ciekawą ornamentacją Trigonia. Ciekawostką jest okaz belemnita, w którym oprócz rostrum zachowała się ośródka fragmokonu. Jest to dość rzadkie znalezisko. Okazy kredowe są już rzadsze i mniej ciekawe wizualnie: parę typowych jeżowców (Micraster czy Echinoconchus), amonity Pachydiscus i bardzo słabe okazy inoceramów oraz kilka połamanych zębów rekinów. Gablotka kenozoiczna jest bardzo uboga. Na uwagę zasługują przede wszystkim ząb trzonowy mamuta, fragmenty jego ciosu, żuchwa niedźwiedzia jaskiniowego i siekierka krzemienna. Są to jednak eksponaty powszechne w każdym muzeum tego typu. Wśród eksponowanych skał na uwagę zasługują dwa ciekawe okazy stromatolitów.

Zalety. Niewątpliwą zaletą tego muzeum jest to, że w przeciwieństwie do wielu innych muzeów, teksty i ryciny wyjaśniające geologię rejonu pochodzą z w miarę współczesnych artykułów (lata 80-e i 90-e), dają więc wiedzę dość aktualną. Bardzo ciekawe są też postery z omówieniem budowy i genezy Smoczej Jamy, której część można obecnie zwiedzać. Zebrano też wszelkie typy soli kamiennej wydobywanej w Wieliczce i Bochni, dzięki czemu możemy dobrze poznać to najsłynniejsze złoże w Polsce. Unikalne są też okazy siarki z nieistniejącej już kopalni siarki w Swoszowicach. Wreszcie absolutnym hitem tego muzeum jest wielka szczotka kryształów halitu (pojedyncze kryształy dochodzą do 10 cm) pochodząca ze słynnych i nieudostępnianych Grot Kryształowych w Wieliczce. Pozyskana została w 1901 i swoją urodą ustępuje tylko okazowi z muzeum historii naturalnej w Wiedniu. Jak wspomniałem ciekawe są też niektóre skamieniałości jurajskie.

Mankamenty. Wśród skamieniałości triasowych jest parę wątpliwych oznaczeń. Ceratites nodosus nie występował w tym rejonie w Polsce (morze ustąpiło jeszcze przed powstaniem tego gatunku), również liliowiec Encrinus liliformis (powinno być liliiformis) występuje dopiero w skałach górnego wapienia muszlowego, a więc okaz z Chrzanowa nie może reprezentować tego taksonu. Rodzaj Nautilus w triasie jeszcze nie istniał.

 Muzeum Geologiczne Uniw. Jagiellońskiego, ul. Oleandry 2a. Czynne w dni robocze od 10-14. Wejście darmowe. http://www2.uj.edu.pl/ING/museum/index.html Struktury sedymentacyjne z tego muzeum dostępne też pod adresem: http://www2.uj.edu.pl/ING/atlas/pierwsza.htm

Opis. W wejściu do gmachu, na parterze eksponowane są przepiękne wielkie szczotki kryształów halitu z Grot Kryształowych w Wieliczce ! Samo muzeum mieści się w jednej wielkiej sali (pierwsze piętro). Zostało stworzone głównie w celu eksponowania struktur sedymentacyjnych skał karpackich oraz struktur sedymentacyjnych uzyskanych na drodze eksperymentalnej. Struktury te zebrał i opisał prof. S. Dżułyński. Na szczególną uwagę zwracają piękne ślady toczenia się kręgów ryb, a także bardzo udane zestawienia struktur naturalnych i uzyskanych eksperymentalnie. W zbiorze dominują różne rodzaje struktur deformacyjnych.

Drugim podstawowym działem muzeum są ichnofosylia (ślady po organizmach) karpackie zebrane przez prof. M. Książkiewicza i A.Uchmana. Pogrupowane wg kształtu prezentują wielką rozmaitość ichnotaksonów, m.in. piękne formy rozetowe (m.in. Lorenzina).

Ze względu na to, że muzeum ma silnie wyspecjalizowaną tematykę, inne działy są znacznie skromniejsze. Dział geologiczny jest typowo dydaktyczny, a okazy niezbyt piękne czy rzadkie: gabloty prezentują formy powstałe podczas poszczególnych procesów erozyjnych (np. efektowne otoczaki spękane od zmian temperatury na Saharze), następnie widzimy przykłady skał usystematyzowanych wg genezy (magmowe, metamorficzne itp.) oraz niewielką ekspozycję struktur sedymentacyjnych widocznych w rdzeniach wiertniczych. Dział mineralogiczny grupuje minerały wg ich składu mineralnego. Jest to kolekcja w miarę pełna, można obejrzeć np. z uczniami czy studentami większość ważnych minerałów, ale trudno tam znaleźć piękne minerały. Na uwagę zasługuje parocentymetrowa blaszka złota rodzimego z Rumunii, dość ładny zbiór granatów i najładniejszy eksponat - duży okaz opalu szlachetnego z Australii. Oddzielnie wystawione są wielkie amonity jurajskie i kredowe, niestety bez jakichkolwiek opisów czy lokalizacji. Stwierdziłem tam Macrocephalites, Perishinctes i Pachydiscus (ponad 50 cm średnicy).

Zalety. Jest to niezbędna do przestudiowania kolekcja dla każdego, kto zajmuje się sedymentologią czy ichnofosyliami. W obu przypadkach jest to unikatowy zbiór w skali Polski, a choć ograniczony w zasadzie do Karpat, to jednak mający wielkie znaczenie porównawcze również przy studiach nad innymi obszarami.

Muzeum Przyrodnicze PAN; ul. Św. Sebastiana 9; codziennie10-18 prócz poniedziałków. Tel. (012) 4228937 i 4225959 ; http://www.isez.pan.krakow.pl/museum/museum.htm
    Jest to muzeum fauny i flory współczesnej, ale w jednej sali wystawiony jest słynny nosorożec włochaty (Coelodonta antiquitatis) ze Staruni (Podole). Utopił się on w jeziorku wosku ziemnego przed 30 tys. lat i dzięki konserwującym własnościom tegoż wosku zachowały się nie tylko kości, ale też tkanki miękkie. Jedynie części rogowe (rogi, kopyta, włosy) zostały zniszczone. Z okazu tego powstały dwa oddzielne eksponaty: szkielet i wypchana skóra (z dorobionymi sztucznymi rogami i kopytami). Oprócz tego w słojach prezentowane są tchawica, jęzor i podniebienie tejże dorosłej samicy nosorożca. W gablocie kilka zdjęć z procesu wydobycia zwłok oraz kawałek skóry (grubości ponad 1 cm) i ścięgien. Obok stoi gipsowy odlew nosorożca w pozycji w jakiej został znaleziony (leżał na grzbiecie), a także dwie czaszki mamuta (jedna z ciosami) i parę jego zębów trzonowych i kości długich.
Od 27 I 2006 otwarta jest wystawa pięknych skamieniałości Polski utworzona ze zbiorów czołowych polskich kolekcjonerów.

Jaskinie Nietoperzowa (Jerzmanowice 79 tel./fax. (12) 389 53 95) i Wierzchowska Górna (czynna od 9 IV do 30 X 900-1600 i w XI do 15.00) mają niewielkie wystawy paleontologiczne zwierząt jaskiniowych oraz narzędzi kamiennych neandertalczyka i Homo sapiens. Ciekawa jest zwłaszcza wystawa w pierwszej z jaskiń, gdzie zwraca uwagę czaszka niedźwiedzia jaskiniowego, kości i zęby lwa i hieny jaskiniowej, a także dość ładne skamieniałości z okolic Jerzmanowic. W samej jaskini widać także kości. http://www.gacek.pl/doc/subsite.php?_sub=9.html

Muzeum Ojcowskiego Parku Narodowego (Ojców, budynek dyrekcji OPN, dawny Hotel pod Łokietkiem; tel. (012) 3892040 1V-31X 9.00-16.30, reszta roku 8-14.45, w dni robocze).
    Bardzo skromna ekspozycja geologiczno - paleontologiczna, nudna, stara i słabo zaaranżowana. Jeden amonit, jeden ramienionóg, dwa małże z grupy pektenów (nie wiedzieć czemu opisane jako ramienionogi) i coś trochę ciekawszego - parę zębów i kości niedźwiedzia jaskiniowego z jaskiń Jury (ale bez czaszek czy całych szkieletów). Także urwane formy naciekowe z jaskiń i okropna mapa geologiczna okolicy. Brrrr.....
 

Adresy innych muzeów bez opisów

UWAGA. POWYŻSZY TEKST LUB JEGO CZĘŚĆ MOŻNA UMIESZCZAĆ NA SWOICH STRONACH WWW TYLKO POD WARUNKIEM PODANIA AUTORA I ADRESU MOJEJ STRONY. POŻĄDANE, ACZ NIEKONIECZNE JEST POINFORMOWANIE MNIE O WYKORZYSTANIU MOICH MATERIAŁÓW.  W PRZYPADKU  STRON O ZASTRZEŻONYM DOSTĘPIE WYMAGAM UZYSKANIA MOJEJ ZGODY I UMOŻLIWIENIA MI WSTĘPU NA TĘ STRONĘ.

Strona poprzednia

Ostatnia modyfikacja 10.05.2007